Mieszkańcy Krakowa i odwiedzający miasto turyści od ubiegłego roku mogą korzystać z zespołu parkowego (docelowo: kulturalno-edukacyjnego), utworzonego na odkopanych, odrestaurowanych i częściowo odbudowanych bastionach Fortu 2 „Kościuszko”, położonych u stóp kopca Kościuszki. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa1 zespół ten oraz otaczające go zielone, poforteczne tereny, które od 2017 r. — wraz z kopcem i fortem — posiadają status pomnika historii RP, uznane zostały za park miejski i nazwane imieniem prof. Janusza Bogdanowskiego. Uroczyste nadanie imienia oraz odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej patronowi parku odbyło się 6 września.
Po latach wykładana i promowana przez Profesora idea odkrywania piękna krajobrazu, przywracania znaczenia i nowej funkcji m.in. zabytkowej architekturze obronnej, urzeczywistniła się. Z inicjatywą upamiętnienia badacza wystąpiła Politechnika Krakowska wraz z Zarządem Zieleni Miejskiej. Trudno byłoby znaleźć w Krakowie piękniejsze i bardziej emblematyczne miejsce.
Podczas uroczystości przypomniano dokonania prof. Janusza Bogdanowskiego (1929–2003) — wybitnego architekta, uczonego i nauczyciela akademickiego Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, współtwórcy krakowskiej szkoły architektury krajobrazu, znawcy i popularyzatora dawnego budownictwa obronnego i sztuki ogrodowej. Głos zabrali wiceprezydent miasta Krakowa Maria Klaman, prezes Komitetu Kopca Kościuszki prof. Piotr Dobosz, rektor Politechniki Krakowskiej prof. Andrzej Szarata, prezes Ogniska Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej „Przyjaciel Konika” Bogumił Peschak — komendant fortu „Grębałów” (odrestaurowanego, jako pierwszy w Polsce, dzięki wsparciu Profesora i jego zespołu) oraz Tomasz Otrębski, prezes Fundacji im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie, wspominający współpracę z prof. Januszem Bogdanowskim w Sekcji „Architectura Militaris” Stowarzyszenia Miłośników Dawnej Broni i Barwy. Przekazał on, na ręce rektora PK, cenne, archiwalne już dzieło — opracowaną przed niemal 40 laty mapę konserwatorską twierdzy Kraków. Mapa w skali 1:10000, wykonana w ówczesnym Zakładzie Architektury Krajobrazu przez dr. inż. arch. Krzysztofa Wielgusa i dr hab. inż. arch. Jadwigę Środulską-Wielgus, pod kierunkiem prof. Janusza Bogdanowskiego, przyczyniła się do zintegrowanego podejścia do ochrony zespołów fortecznych najpierw w Krakowie, a potem i w innych zabytkowych miastach ufortyfikowanych w Polsce. Rektor PK zobowiązał się przekazać dokument do uczelnianego Muzeum.
Uroczystość poprowadził zarządzający odnową całego zespołu dawnych, dziś parkowych bastionów dyrektor Zarządu Budynków Komunalnych w Krakowie — Marcin Paradyż, zaś uroczystość uświetnili członkowie Oddziału Historycznego c. i k. 13. Galicyjskiego Pułku Piechoty „Krakowskie Dzieci” w dawnych mundurach z okresu świetności fortu.
W spotkaniu z ramienia Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej uczestniczyli prodziekan dr hab. inż. arch. Urszula Forczek-Brataniec, prof. PK oraz wychowankowie i współpracownicy Profesora z ówczesnego Zakładu Architektury Krajobrazu (dziś Katedry). Prof. Zbigniew Myczkowski podzielił się wspomnieniem o Mistrzu, a zaangażowany w powstanie koncepcji i realizację projektu parku, kontynuator dzieła — dr inż. arch. Krzysztof Wielgus podkreślił zasługi Profesora jako prekursora kształtowania krajobrazu w duchu zrównoważonego rozwoju i troski o zachowanie wspólnego dobra. Po oficjalnej ceremonii zaprosił wszystkich na zwiedzanie wystawy projektów wykonanych przez studentów i pracowników Wydziału Architektury, dokumentującej ich wkład w odnowę tego miejsca (pisaliśmy o tym na łamach „Naszej Politechniki” nr 11–12/2024) oraz całej twierdzy Kraków, zaś przygotowanej w kontekście 80-lecia naszej Uczelni. Poprowadził też spacer parkowymi ścieżkami, które kiedyś wyrysował w koncepcji projektu sam Profesor…
Obecne były córki prof. Janusza Bogdanowskiego — Kinga Bogdanowska-Dzigowska oraz związana z Wydziałem Architektury PK dr hab. Monika Bogdanowska, która podziękowała za upamiętnienie ojca oraz zwróciła uwagę na niezwykły splot zdarzeń, dzięki któremu w miejscu tak symbolicznym, u stóp kopca Kościuszki, nazwisko Naczelnika połączyło się z nazwiskiem Janusza Bogdanowskiego.
Inwestycję utworzenia parku zrealizował Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie, pod nadzorem miejskiego konserwatora zabytków i przy wsparciu Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz Funduszy Europejskich dla Małopolski. Inwestycja ta otrzymała w roku bieżącym główną nagrodę w prestiżowym ogólnopolskim konkursie Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku.
Idee i sposoby projektowania w krajobrazie, które wskazywał w swej pracy badawczej, dydaktycznej i projektowej Patron parku, są nadal aktualne i znajdują swych kontynuatorów.
■ |K.W., K.T.|
- Uchwała nr XXVIII/594/25 Rady Miasta Krakowa z 21 maja 2025 r. ↩︎
