Społeczność Akademicka Politechniki Krakowskiej tworzy środowisko oparte na wartościach, które stanowią fundament pracy, nauki i współistnienia poszczególnych wydziałów oraz jednostek pozawydziałowych. „Kodeks etyczny Politechniki Krakowskiej”1 jasno wskazuje, iż prawda, godność, wolność i autonomia nauki, odpowiedzialność, sprawiedliwość, tolerancja i pracowitość są nie tylko pięknymi hasłami, lecz zobowiązaniem każdego z nas. Każde działanie — naukowe, dydaktyczne, administracyjne, a także codzienne relacje — powinny być realizowane w duchu tych wartości. Prawda zobowiązuje nas do rzetelności, uczciwości w badaniach i w dydaktyce, a także do wychowywania kolejnych pokoleń w szacunku do wiedzy i nauki. W Nowym Roku warto ponownie zastanowić się, co te wartości znaczą w codziennym życiu uczelni, jak je realizować i jak reagować, gdy są naruszane.
Prawda jest najwyższą wartością etosu akademickiego. To ona wyznacza kierunek naukowych poszukiwań, dydaktyki i rozwoju uczelni. Służba prawdzie nie polega wyłącznie na rzetelności badań, ale także na odpowiedzialnym przekazywaniu wiedzy i formowaniu młodego pokolenia inżynierów oraz naukowców. Każdy student, doktorant i pracownik swoim postępowaniem uczestniczy w budowaniu kultury szacunku wobec faktów, wobec uczciwości intelektualnej i wobec rzetelnej argumentacji. Pracownicy naukowi, administracyjni, technicy laboratoriów, specjaliści wspierający projekty badawcze, dydaktyczne oraz funkcjonowanie uczelni — poprzez sumienne wykonywanie swoich obowiązków, dbanie o jakość danych, narzędzi badawczych i dokumentacji — w równym stopniu przyczyniają się do utrzymania standardów prawdy w życiu akademickim. W świecie przepełnionym informacjami, półprawdami i manipulacjami troska o prawdę staje się nie tylko obowiązkiem akademickim, a przede wszystkim — etycznym.
Drugą kluczową wartością jest godność, czyli wewnętrzne, niezbywalne dobro każdego człowieka. Wszelkie działania podejmowane w murach Politechniki Krakowskiej muszą pozostawać z nią w zgodzie. Oznacza to szacunek w relacjach, kulturę komunikacji, brak miejsca na poniżanie, wykluczanie czy ataki osobiste. Godność jest wartością nadrzędną, dlatego nie wolno jej naruszać w żadnych okolicznościach, bez względu na różnice poglądów, sprawowanej funkcji czy doświadczenia. To ona sprawia, że możemy tworzyć przestrzeń bezpieczną dla każdego członka wspólnoty. Troska o godność łączy się z koniecznością reakcji na przemoc słowną, agresję, nękanie lub nadużycia. W społeczności akademickiej obowiązuje zasada: gdy ktoś Cię obraża — reaguj. Gdy obrażają kogoś innego — reaguj tym bardziej. Brak reakcji oznacza zgodę na zachowania, które niszczą atmosferę pracy i studiów. Reagowanie nie musi oznaczać konfliktu — czasem wystarczy spokojne zwrócenie uwagi, wyrażenie sprzeciwu lub prośba o zmianę tonu rozmowy. Jeśli sytuacja wymaga wsparcia, pierwszym krokiem (w zależności od tego, czy sprawa dotyczy studenta czy pracownika) jest zgłoszenie problemu prowadzącemu zajęcia lub bezpośredniemu przełożonemu. Jeżeli jednak nikt nie reaguje, miejscem, do którego można i należy się zgłosić, jest Centrum Wsparcia Społeczności Akademickiej PK (CeWSA PK)2. To jednostka powołana specjalnie po to, by pomagać w sytuacjach naruszających godność, takich jak: mobbing, molestowanie i dyskryminacja, by wspierać osoby pokrzywdzone i dbać o dobrostan naszej wspólnoty.
Wolność i autonomia nauki to filar, który pozwala rozwijać się myśli akademickiej. Wolność naukowa polega na odpowiedzialnym korzystaniu z możliwości prowadzenia badań zgodnie z najlepszą wiedzą i sumieniem, a nie na dowolności. Oznacza to sprzeciw wobec prób ideologizacji nauki, wpływu czynników pozamerytorycznych czy manipulacji wynikami badań. Autonomia nauki obejmuje zarówno nauczycieli akademickich, jak i innych pracowników, którzy wspierają proces badawczy, dydaktyczny, administracyjny. Członkowie Społeczności Akademickiej mają wpływ na rzetelność i wiarygodność prowadzonych badań oraz na sposób, w jaki wiedza jest rozwijana i przekazywana. Autonomia nauki jest gwarancją jej rozwoju, a jej granicą — dobro innych osób oraz odpowiedzialność za konsekwencje podejmowanych działań.
Kolejną wartością jest odpowiedzialność — zarówno w pracy naukowej, dydaktycznej, jak i w codziennym funkcjonowaniu na uczelni. Odpowiedzialność nauczyciela akademickiego to rzetelne przekazywanie wiedzy i uczciwe ocenianie, zaś odpowiedzialność pracownika naukowego obejmuje rzetelność badań, przejrzystość metod i wiarygodność publikacji. Studenci i doktoranci są zobowiązani do przestrzegania zasad etycznych, uczciwości w nauce, dbania o dobre imię uczelni i odpowiedzialnego reprezentowania jej na zewnątrz. Odpowiedzialność oznacza również reagowanie na nieprawidłowości — nie w duchu denucjacji, lecz jako przejaw troski o wspólne dobro i jako element dbałości o wiarygodność i reputację instytucji. Każdy członek Społeczności Akademickiej ma wpływ na to, jak Uczelnia funkcjonuje i jak jest postrzegana na zewnątrz, dlatego jego działania mają znaczenie nie tylko dla danego wydziału lub jednostki pozawydziałowej, ale dla całej wspólnoty.
Sprawiedliwość powinna kierować wszystkimi procesami oceniania — bez względu na to, czy ocenie podlega student, doktorant czy pracownik. Ocenianie nie może wynikać z sympatii, uprzedzeń, nacisków ani czynników niemerytorycznych. W sprawiedliwej wspólnocie każdy ma równe szanse na rozwój, awans, nagrodę, a także na dostęp do możliwości, które daje uczelnia. Tak rozumiana sprawiedliwość buduje zaufanie, które jest niezbędne do współpracy i rozwoju.
Ważną wartością jest także tolerancja — rozumiana jako szacunek dla drugiego człowieka, niezależnie od poglądów, pochodzenia etnicznego, tożsamości kulturowej i religijnej, a także o różnym sposobie doświadczania i wyrażania swojej tożsamości. Tolerancja oznacza zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji oraz zobowiązanie do budowania kultury dialogu, w której różnice nie są powodem konfliktu, lecz wzajemnego uczenia się i dążenia do porozumienia. Wspólnota oparta na wzajemnym poszanowaniu różnic staje się silniejsza, bardziej otwarta i bardziej twórcza.
Pracowitość w środowisku akademickim ma wymiar szczególny. Wyraża się w aktywności, osobistym zaangażowaniu i gotowości do podejmowania wysiłku na rzecz wspólnego dobra Uczelni. To także konsekwentna dbałość o efektywność, odpowiedzialne wykonywanie powierzonych zadań oraz gotowość do przekraczania minimum wymagań. Pracowitość oznacza ciągłe doskonalenie — zarówno warsztatu naukowego, umiejętności dydaktycznych, administracyjnych, jak i kompetencji miękkich, niezbędnych we współpracy. To postawa, która zachęca do dążenia do perfekcji, ale rozumianej jako codzienna, systematyczna praca nad sobą, a nie presja na nieomylność. W ten sposób pracowitość staje się nie tylko indywidualną cechą, lecz również elementem kultury uczelni, która rozwija się dzięki zaangażowaniu i odpowiedzialności każdego z jej członków.
Władze Politechniki Krakowskiej — rektor, dziekani, dyrektorzy jednostek — mają szczególną rolę w czuwaniu nad przestrzeganiem zasad kodeksu etycznego poprzez dawanie dobrego przykładu oraz reagowanie na nadużycia. Jednak odpowiedzialność za etyczne funkcjonowanie uczelni nie spoczywa wyłącznie na nich— każdy z nas jest współodpowiedzialny za to, jak wygląda nasza codzienność.
Pracownicy uczelni zobowiązani są do wysokiej kultury osobistej, współpracy, lojalności wobec zespołu i łagodzenia konfliktów. Powinni dbać o rozwój zawodowy, aktualizację wiedzy oraz stosowanie nowoczesnych metod pracy. Również studenci i doktoranci stanowią ważną część wspólnoty i mają obowiązek dbać o jej dobre imię zarówno w trakcie studiów, jak i po ich zakończeniu. W sytuacjach, gdy podstawowe zasady etyczne — takie jak szacunek, równość, godność — zostają naruszone, CeWSA PK pełni funkcję kluczowego punktu wsparcia i interwencji. Właśnie do CeWSA PK mogą zwrócić się z prośbą o pomoc osoby należące do Społeczności Akademickiej PK — studentki i studenci, doktorantki i doktoranci oraz pracownicy naukowi i administracyjni. CeWSA PK działa na podstawie wewnętrznych regulacji, mianowicie: Wewnętrznej Polityki Antydyskryminacyjnej3 oraz Wewnętrznej Polityki Antymobbingowej4. Określają one zarówno procedury postępowania w przypadku zgłoszeń dotyczących mobbingu, dyskryminacji lub molestowania, jak i formę pomocy.
Wszystkich przedstawicieli środowiska akademickiego łączy wspólne zobowiązanie: ujawniać wypadki łamania kodeksu etycznego i przeciwstawiać się im. Milczenie wobec nieetycznych zachowań utrwala je i szkodzi wspólnocie. Reagowanie jest formą troski — o siebie, o innych i o jakość nauki i pracy na naszej uczelni. Dlatego tak ważne jest budowanie kultury wzajemnego szacunku, otwartości i odpowiedzialności.
- Zob.: https://bip.malopolska.pl/pk,m,467776,kodeks-etyczny.html ↩︎
- Zob.: https://cewsa.pk.edu.pl/ ↩︎
- Zob.: https://bip.malopolska.pl/pk,a,2688909,zarzadzenie-nr-73-z-16-lipca-2024-r-w-sprawie-wprowadzenia-zmian-w-wewnetrznej-polityce-antydyskrymi.html ↩︎
- Zob.: https://bip.malopolska.pl/pk,a,2678605,zarzadzenie-nr-42-z-23-kwietnia-2025-r-w-sprawie-wprowadzenia-zmian-w-wewnetrznej-polityce-antymobbi.html ↩︎
W praktyce pomoc, którą oferuje CeWSA PK, obejmuje:
• Przyjmowanie i rejestrowanie zgłoszeń dotyczących mobbingu, dyskryminacji i molestowania — zarówno indywidualnych, jak i zgłoszeń przekazywanych przez władze uczelni, dziekanów, rzecznika praw studenta lub rzecznika praw doktoranta, inne uprawnione osoby — gdy ktoś doświadcza niewłaściwego traktowania.
• Wszczynanie procedur wyjaśniających — zgłoszenia są rozpatrywane kompleksowo, aż do momentu pełnego wyjaśnienia sprawy i zaleceń odpowiednich działań.
• Zapewnienie poufności — struktura CeWSA PK oraz regulamin działania gwarantują, że zgłoszenia i informacje będą traktowane z należytą dyskrecją.
• Jeżeli doświadczenie mobbingu, molestowania czy dyskryminacji wpłynęło negatywnie na stan psychiczny lub emocjonalny danej osoby, CeWSA PK współpracuje z Akademickim Punktem Konsultacji Psychologiczno‑Pedagogicznych PK (APKPP PK), oferując pomoc i rozmowy z psychologiem.
• Działania profilaktyczne — CeWSA PK prowadzi szkolenia, warsztaty wydarzenia, e-kursy i inne inicjatywy edukacyjne, także poprzez media społecznościowe, które mają uwrażliwiać na zagrożenia psychospołeczne, uczyć rozpoznawania mobbingu, molestowania i dyskryminacji oraz promować kulturę wzajemnego szacunku i odpowiedzialności.
Mgr Patrycja Zemła jest absolwentką studiów magisterskich na kierunku filologia polska oraz studiów
podyplomowych w zakresie psychologii.
W CeWSA PK zajmuje się treściami w mediach społecznościowych, szkoleniami oraz prowadzi cotygodniowe sesje relaksacyjne.