XXXIV Forum Ekonomiczne w Karpaczu

Forum Ekonomiczne w Karpaczu to największa w Europie Środkowo-Wschodniej platforma dialogu o bezpieczeństwie, gospodarce, wyzwaniach współczesności i sposobach przezwyciężania kryzysów. Politechnika Krakowska, angażując się szeroko w program merytoryczny i organizacyjny wydarzenia, nie tylko wniosła swoją ekspercką wiedzę i praktyczne doświadczenia, ale również zaprezentowała innowacyjne rozwiązania, które mogą realnie kształtować przyszłość.

Wydarzenie zgromadziło w dniach 2–4 września liderów świata polityki, gospodarki, nauki, przedstawicieli organizacji pozarządowych i kultury z ponad 60 krajów świata. Inspirujące, pełne konkretów dyskusje praktyków z różnych branż były magnesem, który do Strefy Politechniki Krakowskiej w Karpaczu przyciągał rzesze gości. Politechnika przygotowała aż 20 spotkań w eksperckim gronie, o szerokim zakresie zagadnień. Do udziału zaproszono około 150 osób. Specjaliści uczelni wzięli także udział w dyskusjach w ramach Forum Budownictwa i Inwestycji, Forum Gospodarki Żywnościowej i Forum Regionów. — Jeśli Europa przyszłości będzie mieć twarz polskiej nauki, to będzie kreatywna, nowoczesna, coraz bardziej cyfrowa, odpowiedzialna społecznie i technologicznie zaawansowana. Nie tylko świadoma geopolitycznych i środowiskowych zagrożeń, ale i znajdująca na nie odważne recepty — podsumowuje XXXIV Forum Ekonomiczne w Karpaczu prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej.

Jedną z pierwszych aktywności w Strefie Politechniki na tegorocznym Forum Ekonomicznym była rozmowa rektora Politechniki Krakowskiej prof. Andrzeja Szaraty z prof. Ryszardem Tadeusiewiczem, byłym rektorem AGH. Wybitny specjalista z zakresu sztucznej inteligencji, informatyk, automatyk i biocybernetyk tłumaczył m.in., w jaki sposób za błędy sztucznej inteligencji można realnie zapłacić i czy należy bać się głębokiego uczenia maszyn. Rozmówcy poruszyli kwestie etyczne, technologiczne i społeczne, zastanawiając się, dokąd zmierza AI.

Goście innego panelu dyskusyjnego „AI Made in Poland: regulacje vs innowacje”, prowadzonego przez dr. hab. inż. Macieja Jaworskiego, prof. PK z Wydziału Informatyki i Telekomunikacji PK, starali się uporządkować rozległe i niezwykle aktualne kwestie związane z udziałem Polski w tej rewolucji. Szukano także sposobu na równowagę pomiędzy swobodą badań a regulacjami prawnymi.

O tym, jak wykorzystanie AI do badań medycznych i przyspieszenie odkrywania nowych terapii nieuchronnie wiąże się z wątkami etycznymi i wyzwaniami regulacyjnymi, dyskutowano podczas panelu „Zastosowanie AI w badaniach klinicznych: przyspieszenie odkryć i rozwój nowych terapii”, moderowanego przez dziekana Wydziału Informatyki i Telekomunikacji PK, dr. hab. inż. Pawła Pławiaka, prof. PK. Światowej klasy eksperci zaprezentowali, w jaki sposób sztuczna inteligencja rewolucjonizuje procesy badawcze w medycynie oraz co z jej pomocą będzie można robić w przyszłości. Wielowątkowa dyskusja pokazała, że liczba spornych zagadnień na styku AI — medycyna — badania kliniczne ciągle rośnie, co wynika z coraz powszechniejszego wykorzystywania możliwości sztucznej inteligencji w każdym z tych obszarów.

Tematyka medyczna pojawiła się także podczas panelu „Mózg na haju — leczenie uzależnień w dobie nowych technologii”, moderowanego przez prof. dr. hab. inż. Przemysława Jodłowskiego z WIiTCh PK. Uczestnicy omówili perspektywy wykorzystania nowych metod leczenia uzależnień, wsparcia psychoterapii i ochrony szczególnie narażonych grup, w tym dzieci i młodzieży.

Problematyka konieczności zapewnienia bezpieczeństwa dominowała w Karpaczu i dotyczyła także żywności. O polskim bezpieczeństwie żywnościowym, związanym m.in. z cyberbezpieczeństwem produkcji i dostaw, dyskutowano podczas spotkania z udziałem ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego. Rozmowę z ministrem w ramach Forum Gospodarki Żywnościowej poprowadził dr hab. inż. Piotr Małka, prof. PK z Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej PK, specjalizujący się w bezpieczeństwie infrastruktury krytycznej. Ekspert PK zainicjował też w Karpaczu panel poświęcony nowoczesnemu rolnictwu. Jego uczestnicy zgodnie podkreślali, że wbrew potocznym wyobrażeniom, polskie rolnictwo rozwija się w duchu przemysłu 4.0 — opierając się na zaawansowanych technologiach. Automatyzacja, analiza danych i cyfrowe zarządzanie stają się fundamentem konkurencyjności sektora. Rosną też cyfrowe kompetencje rolników i trzeba je wspierać edukacją w zakresie cyberzagrożeń, także w ramach programów uczelni technicznych.

Jednym z cyfrowych narzędzi, mających zapewnić transparentność oraz bezpieczeństwo danych, jest technologia blockchain. Poświęcono jej panel moderowany przez pełnomocnika rektora ds. mikropoświadczeń dr. Grzegorza Gancarzewicza z Wydziału Informatyki i Telekomunikacji PK.

Strategiczne cyfrowe priorytety Europy omawiano w sesji plenarnej „Suwerenność cyfrowa Europy”, moderowanej przez rektora Politechniki Krakowskiej prof. Andrzeja Szaratę. Poruszono w niej m.in. wątek regulacji dotyczących nowych technologii, które mogą hamować ich rozwój, ale mimo tego muszą być obecne — w trosce o cyberbezpieczeństwo. Uczestnicy — Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji; Dumitru Alaiba, były wicepremier Mołdawii; Hans de Vries z Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA) oraz Małgorzata Zakrzewska, reprezentująca operatora sieci Play — podkreślili konieczność współpracy międzynarodowej w budowaniu bezpiecznej europejskiej infrastruktury cyfrowej.

Temat współpracy i promowania nauki polskiej na arenie międzynarodowej omawiano w trakcie rozmowy dr hab. inż. Jacka Chmielewskiego, prof. PK z prof. Piotrem Moncarzem, wykładowcą na Uniwersytecie Stanforda, ekspertem w kwestiach związanych z przemysłem międzynarodowym w obszarach wdrożeń najnowszych technologii, inicjatorem i przewodniczącym Poland in Silicon Valley Center. Prof. Moncarz wskazywał, że otwieramy nowy rozdział promowania Polski jako kraju wiedzy, innowacyjności i przedsiębiorczości. Transfer zasobów polskich uczelni na rynki globalne jest nie tylko potrzebny, ale wręcz konieczny i trzeba je stymulować w takich miejscach, jak właśnie Dolina Krzemowa.

Temu, jakie narzędzia wspierają innowacje i transfer technologii na polskich uczelniach, poświęcony był panel „Nowe inicjatywy i instrumenty wsparcia innowacji i transferu wiedzy i technologii na uczelniach wyższych”. Dyskusja prowadzona przez dr. inż. Jacka Kasza, dyrektora Centrum Transferu Technologii PK ukazała nie tylko problemy, ale i ich praktyczne rozwiązania z perspektywy ekspertów zajmujących się nauką oraz komercjalizacją wyników badań i współpracą z biznesem.

Pozytywnym przykładem była historia błyskawicznej ścieżki komercjalizacji innowacyjnych produktów kosmetycznych, opartych na naturalnych składnikach, opracowanych na Politechnice Krakowskiej. Był to jeden z głównych wątków dyskusji w panelu „Innowacyjny kosmetyk — od pomysłu do wdrożenia”, moderowanym przez dr hab. inż. Elżbietę Sikorę prof. PK z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej PK. Połączył on perspektywy nauki, transferu technologii, biznesu i R&D oraz legislacji — wszystkich stron procesu komercjalizacji, niezbędnych, by okazał się wspólnym sukcesem, jak ten Politechniki i firmy DuoLife.

Rozwój technologii materiałowych jest kluczowy w transformacji przemysłowej i wdrażaniu rozwiązań zgodnych z ideą zrównoważonego rozwoju. Na uczelniach technicznych, medycznych oraz w instytutach badawczych powstają nowoczesne rozwiązania materiałowe. Panel „Innowacje w technologiach materiałowych — fundamenty przemysłu przyszłości”, prowadzony przez prof. dr hab. inż. Agnieszkę Sobczak-Kupiec, prodziekan Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki PK, był okazją do omówienia przykładów takich innowacji oraz roli interdyscyplinarnych zespołów badawczych w budowaniu konkurencyjności przemysłu przyszłości. Naukowcy zgodnie przyznali, że to właśnie współpraca nauki z biznesem przyspieszy wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, które mogą zrewolucjonizować medycynę, energetykę czy motoryzację.

Strategiczne znaczenie mają nie tylko nowe rewolucyjne materiały, ale także surowce niezbędne do rozwoju nowoczesnych technologii, w tym odnawialnych źródeł energii, elektromobilności czy sektora jądrowego. Bezpieczeństwo surowcowe i geopolityka materiałów krytycznych są jednym z kluczowych wyzwań dla przyszłości Europy. Właśnie temu problemowi poświęcony był panel prowadzony przez dr hab. inż. Bożenę Tyliszczak, prof. PK z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki PK. Dyskutanci skupili się na kwestii suwerenności surowcowej i geopolityki materiałowej w kontekście rosnącej zależności od zewnętrznych dostawców. Rozważano także rozwiązania alternatywne, uzyskiwane z surowców poprodukcyjnych, wręcz odpadów, wobec obecnie używanych surowców chemicznych i energetycznych. Przypomniano jednak, że branża wydobywcza to nie tylko górnictwo węglowe, a wiele gałęzi przemysłu, w tym jądrowa lub OZE, wciąż potrzebuje innych surowców z polskich kopalń.

Wątek transformacji energetycznej — ograniczenia udziału węgla, wzrostu zapotrzebowania na energię i realizacji celów klimatycznych — był tematem w panelu „Racjonalna struktura systemu elektroenergetycznego z udziałem elektrowni jądrowych w warunkach polskich”, prowadzonego przez prof. dr. hab. inż. Sławomira Grądziela, dziekana Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki PK.

Odejście od paliw kopalnych dotyczy także motoryzacji, a jaka jest alternatywa? Tego dotyczył panel dyskusyjny „Przyszłość źródeł napędu pojazdów samochodowych”, moderowany przez prof. dr. hab. inż. Marka Brzeżańskiego z Wydziału Mechanicznego PK. Eksperci zgodzili się, że era silników spalinowych dobiega końca, zwłaszcza w miastach. Wkrótce dominować będą pojazdy elektryczne bateryjne, a transport zbiorowy zostanie oparty na napędach zeroemisyjnych, szczególnie wodorowym.

Eksperci Politechniki Krakowskiej odgrywali w Karpaczu wiodącą rolę w dyskusjach dotyczących budowania odporności współczesnych miast i regionów, dzieląc się wiedzą z zakresu architektury, inżynierii, planowania przestrzennego, urbanistyki i cyberbezpieczeństwa.

Dyskusję o przestrzeniach bezpiecznych w mieście, w kontekście problemów planistyczno-przestrzennych, moderował dr hab. inż. arch. Rafał Blazy, prof. PK z Wydziału Architektury PK. Dotyczyła ona wyzwań związanych z projektowaniem bezpiecznych przestrzeni miejskich — od przeciwdziałania przestępczości, poprzez dylemat otwartości i kontroli, aż po znaczenie urbanistyki dla bezpieczeństwa mieszkańców.

Jak strategia rozwoju kształtuje plany ogólne gmin, zastanawiano się podczas panelu, który moderowali dr hab. inż. arch. Rafał Blazy, prof. PK i dr inż. arch. Marceli Łasocha z Wydziału Architektury PK. Eksperci, wśród nich wiceprezydent Krakowa Stanisław Mazur, debatowali nad skutkami nowelizacji ustawy o planowaniu przestrzennym i wprowadzeniem nowych narzędzi — planów ogólnych gmin i obowiązkowych strategii rozwoju. Podkreślano znaczenie długoterminowej wizji rozwoju, integracji dokumentów strategicznych i uwzględniania potrzeb mieszkańców w planowaniu przestrzennym.

Debatę o przyszłości betonu, podstawowego materiału budowlanego w polskiej architekturze, poprowadził prof. dr hab. inż. arch. Tomasz Kozłowski z Wydziału Architektury PK, a wśród panelistów znalazła się także dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof. PK, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej PK. Rozmawiano o roli betonu, ekologicznych skutkach jego trwałego oddziaływania. Omówiono także innowacyjne materiały, zrównoważone technologie i przyszłość miejskiej zabudowy.

Tematyce ukrytych zanieczyszczeń miast, jako wyzwań dla zdrowia i jakości życia, poświęcona była dyskusja prowadzona przez dr. hab. inż. Łukasza Ścisło, prof. PK z Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej PK. Udział wzięła w niej także dr hab. inż. Alicja Kowalska-Koczwara, prof. PK z Wydziału Inżynierii Lądowej PK. Eksperci omówili źródła, skutki i strategie ograniczania mniej widocznych zanieczyszczeń — takich jak hałas, drgania czy światło — które istotnie wpływają na zdrowie mieszkańców i komfort życia w miastach.

W debacie o przyszłości ochrony dziedzictwa kulturowego, obok przedstawicieli najważniejszych polskich instytucji kultury, wziął udział rektor PK prof. Andrzej Szarata. Rozmawiano o wyzwaniach ochrony tożsamości kulturowej i pamięci historycznej w obliczu zmian społecznych, technologicznych i klimatycznych.

O tym, jak niekorzystne zmiany klimatyczne zmuszają do walki ze skutkami dwóch pozornie przeciwstawnych zjawisk — powodzi i suszy, rozmawiano w trakcie panelu „Powódź i susza — dwie strony tego samego medalu”, moderowanego przez dr. hab. inż. Stanisława Rybickiego, prof. PK z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki PK.

Nowy świat przemysłu 5.0 wymaga od inżynierów przyszłości zupełnie nowych kompetencji — oprócz wiedzy technicznej kluczowe stają się kreatywność, zdolność adaptacji, praca zespołowa, umiejętności cyfrowe i społeczne. Tym wyzwaniom, a także sposobom wsparcia inżynierskiego rozwoju przez uczelnie, biznes i administrację poświęcono panel „Inżynier 5.0 — kompetencje, oczekiwania, rozwój”, w którym uczestniczył dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK, dziekan Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej PK.

O tym, że Politechnika Krakowska bardzo poważnie traktuje wspieranie rozwoju młodego pokolenia, świadczy liczna reprezentacja w trakcie tegorocznego Forum. Aż 17 młodych naukowców z PK, wspieranych przez FutureLab PK, wzięło udział w programie Młodzi@Forum, stworzonym przez Instytut Studiów Wschodnich, organizatora Forum Ekonomicznego. Podczas tego spotkania młodzi liderzy mogli w Karpaczu wymieniać doświadczenia z rówieśnikami z innych uczelni i ośrodków miejskich, uczestniczyć w rozmowach z przedstawicielami biznesu, ministerstw, instytucji nauki. Politechnika zaprosiła też uczestników programu na specjalne wydarzenie „Godzina dla młodych” z udziałem rektora PK prof. Andrzeja Szaraty, rektorów innych uczelni oraz podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marii Mrówczyńskiej.

Udział Politechniki Krakowskiej w Forum Ekonomicznym w Karpaczu koordynował Dział Promocji PK. Specjalnie przygotowana i zaaranżowana strefa stała się miejscem chętnie odwiedzanym i sprzyjającym rozmowom. Politechnika Krakowska odnotowała imponującą obecność medialną podczas Forum Ekonomicznego. Dział Promocji, we współpracy z Zespołem Rzeczników Prasowych, przygotował łącznie 150 wpisów w języku polskim i angielskim, 6 pogłębionych artykułów, 17 materiałów wideo, 432 grafiki oraz obszerną relację fotograficzną, zawierającą 2215 zdjęć, które — wraz z innymi treściami publikowanymi w mediach społecznościowych uczelni — wygenerowały niemal milion wyświetleń we wszystkich kanałach komunikacji. Zasięgi te będą jeszcze większe, jeśli dodamy do tego aktywność pracowników uczelni, którzy chętnie udostępniali treści na swoich profilach.

Serwis internetowy poświęcony aktywności Politechniki na Forum, z dostępem do relacji z dyskusji w Strefie PK, znajduje się pod adresem:
https://forum-ekonomiczne. pk.edu.pl/