Energia mentalna, czyli jak zadbać o swój mózg?

W dzisiejszym świecie, pełnym bodźców i nieustannego pośpiechu, coraz większą wagę przykładamy do zdrowia psychicznego i dobrostanu umysłu. W centrum tych rozważań znajduje się energia mentalna, czyli nasza zdolność do koncentracji, przetwarzania informacji, podejmowania decyzji oraz radzenia sobie ze stresem.

Wszystko, co działa czy żyje, potrzebuje zasilania energią. Tak jak samochód nie pojedzie bez paliwa, tak czło­wiek nie poradzi sobie z trudnościami codzienności bez odpowiednich zasobów psychicznych. Po każdej wykonanej czynności można poczuć duże zmęczenie fizyczne. Podobne zmęczenie można odczuwać po intensywnej pracy mózgu, bowiem każda jego aktywność oznacza zużycie energii. Niezależnie od tego, czy mamy podjąć trudną decyzję, czy przeżywamy silny stres, emocje takie, jak: złość, lęk, strach, zawiść, wstyd albo kiedy nurtują nas negatywne myśli czy realizujemy trudny projekt lub uczymy się nowych rzeczy — w każdej z tych sytuacji tracimy energię mentalną. Jak dbać o swój mózg, aby zachować wysoką energię mentalną?

Energia mentalna to rodzaj zasobu, który odpowiada za sprawność procesów poznawczych, takich jak myślenie, zapamiętywanie, kreatywność czy zdolność rozwiązywa­nia problemów. Jest to swoiste „paliwo” dla mózgu. Determinuje jakość życia zawodowego, relacji międzyludzkich i ogólnego samopoczucia. Podobnie jak ciało potrzebuje energii fizycznej do działania, tak mózg potrzebuje odpowiednich zasobów, aby funkcjonować optymalnie. Zaniedbanie tego aspektu może prowadzić do problemów z koncentracją, spadku motywacji, wypalenia zawodowe­go, a nawet długofalowych problemów zdrowotnych, jak depresja czy zaburzenia lękowe. Bez energii mentalnej mózg nie mógłby właściwie funkcjonować. Jest zużywana we wszystkich procesach, zachodzących w naszym organizmie. Jej ilość wpływa na samopoczucie, kreatywność, wy­trwałość i skuteczność w działaniu. Odpowiednia dawka energii mentalnej sprawia, że czujemy się zdrowsi fizycznie. Energia mentalna to pewien zasób sił psychicznych, pozwalający efektywnie zarządzać własnymi emocjami, utrzymywać pozytywne nastawienie, a także skutecznie radzić sobie z rozwiązywaniem życiowych problemów i w sposób elastyczny podchodzić do zmian.

O jakości naszego życia decyduje nasz mózg. Działa w głowie jak komputer. Warto zadbać o jego części, by sprawniej i wydajniej pracować. Kiedy mózg jest w dobrej kondycji, wydatek energii na osiąganie stawianych sobie celów i rozwiązywanie trudnych zadań jest mniejszy. Nasze zmęczenie fizyczne również będzie mniejsze, a działanie — szybsze i efektywniejsze. Nasze pomysły będą bardziej przemyślane, a podjęte decyzje — trafniejsze. Możemy unikać uzależniających relacji, bowiem będziemy umieć się przed nimi skutecznie bronić. Świadomie możemy decydować o tym, co wyraźnie wpływa na poprawę jakości naszego życia. Popatrzymy na własne życie w dłuższej perspektywie i zadbamy o to, by żyć w zgodzie z własnymi wartościami. Aż tyle korzyści może nam przynieść dbałość o własny mózg.

Zadbaj o mózg w sposób kompleksowy — począwszy od stylu życia, przez dietę, po świadomość emocjonalną. Spo­sobów troszczenia się o energię mentalną mózgu jest wiele. Wybierz jednak takie działanie, które będziesz wykonywać systematycznie i będzie najlepsze dla Ciebie. Zadbaj o to, by być konsekwentnym. Nie zniechęcaj się przy pierwszych niepowodzeniach. Wypracuj w sobie nawyk robienia tego, czego często nie chce Ci się robić. To wpłynie na lepszą sa­mokontrolę i wytrwałość, a tym samym zwiększy się poziom Twojej energii mentalnej.

1. Odżywianie mózgu — mózg, chociaż stanowi zaledwie 2 proc. masy ciała, zużywa około 20 proc. energii dostarczanej z pożywienia. Aby działał efektywnie, potrzebuje wysokiej jakości paliwa. „Głodny” mózg nie będzie sprawnie działał, a przesiadywanie do późnych godzin nocnych nie pomoże, by efektywnie zakończyć rozpoczętą pracę. Twój mózg musi być dobrze odżywiony. Podstawę stanowią witaminy, kwasy omega-3, antyoksydanty czy magnez. Kwasy omega-3 znajdują się w tłustych rybach (np. łososiu, makreli) i orzechach włoskich. Wspierają pra­cę neuronów i poprawiają pamięć. Antyoksydanty zawarte w jagodach, szpinaku, orzechach i ciemnej czekoladzie chronią mózg przed stresem oksydacyjnym. Błonnik i węglowodany złożone, zawarte w produktach pełnoziarnistych, zapewniają stały dopływ energii, zapobiegając spadkom koncentracji. Nie zapomnij o wodzie. Nawodnienie organizmu jest kluczowe. Nawet niewielkie odwodnienie może negatywnie wpłynąć na funkcje poznawcze.

2. Aktywność fizyczna — regularna aktywność fizyczna poprawia krążenie krwi i dostarcza mózgowi tlenu oraz niezbędnych substancji odżywczych. Co więcej, podczas ćwiczeń wydzielane są endorfiny, które poprawiają nastrój i redukują stres. Nie trzeba od razu podejmować intensywnych treningów, wystarczy codzienny, trwający 20–30 minut, intensywny spacer, z nastawieniem na wszelkie bodźcie. Zrezygnuj w tym czasie ze słuchawek w uszach. Wyjście z domu powinno być intencjonalne — idę, bo potrzebuję zrobić 5 tys. kroków; by się poruszać, przewietrzyć, lekko zmęczyć, a przede wszystkim wystawić na bodźce z zewnątrz — śpiew ptaków, szum drzew, rozmowy ludzi, krzyk dzieci. Po takim wysiłku w zupełnie inny sposób powrócisz do realizowania podjętych działań, bo Twoje ciało zupełnie inaczej zareaguje na impulsy z dotlenionego mózgu.

3. Sen — to jeden z najważniejszych filarów zdrowia psychicznego. Podczas snu mózg oczyszcza się z toksyn, konsoliduje wspomnienia i regeneruje się po ciężkim dniu. Jego niedobór może prowa­dzić do problemów z koncentracją, pamięcią oraz podejmowaniem decyzji. Jest bardzo potrzebny, by zregenerować ciało i mózg. Jego brak może spo­wodować, że gorzej będziesz sobie radzić z trudnościami dnia codziennego. Możesz być mniej asertywny, a także mniej efektywny w pracy zawodowej. Na jakość snu pozytywnie wpływa aktywność fizyczna. Aby mózg efektywnie funkcjonował, potrzebuje optymalnej dawki snu, czyli 7–8 godzin na dobę. Brak tylko jednej godziny snu powoduje pogorszenie energii mentalnej o 20–30 proc. Co ważne, nie musisz się zmuszać do wcześniejszego porannego wstawania.

4. Zarządzanie stresem — stres jest jednym z największych wrogów energii mentalnej. Długotrwałe napięcie może prowadzić do wypalenia zawodowego, problemów ze snem, a nawet depresji. Ważne, by w takim czasie szczególnie zadbać o odprężenie swojego ciała poprzez stosowanie technik relaksacyjnych, tj. medytację, ćwiczenia oddechowe czy trening uważności (mindfulness). Systematyczna, 10- lub 15-minutowa praca z oddechem powinna przynieść dobry skutek. Ważne, by podczas medytacji skupić się tylko i wyłącznie na własnym oddechu, bez myśle­nia o konkretnym problemie i w odcięciu od bodźców zewnętrznych. Podczas medytacji pozwól myślom swobodnie przepływać przez swój umysł. Medytacja wzmacnia i rozwija mózg, a także wpływa na lepszą koncentrację. Poza tym obniża w naszym organizmie poziom kortyzolu, który wzrasta w sytuacjach stresowych. Wzmacnia także odporność na stres. UWAGA! Osoby w depresji nie powinny medytować, bowiem mogą się u nich nasilić niepożądane objawy. Lepie j wcześnie j skontaktować się z lekarzem psychiatrą. Zadbaj o hobby i czas wolny. Znalezienie czasu na rzeczy, które sprawiają przyjemność, jest kluczowe w utrzy­maniu zdrowia psychicznego. Zadbaj także o wsparcie społeczne, bowiem rozmowa z bliskimi osobami może pomóc w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami.

5. Rozwijanie umysłu — podobnie jak ciało mózg potrzebuje regularnych wyzwań, aby pozostał w formie. Nauka nowych rzeczy, rozwiązywanie łamigłówek czy czytanie to sposoby na rozwijanie neuroplastyczności mózgu, czyli zdolności do tworzenia nowych połączeń między neuronami.

6. Ograniczenie czynników obniżających energię mentalną — zrób sobie cyfrowy detoks, bowiem nadmiar czasu spędzanego przed ekranem może powodować zmęczenie mózgu. Warto wprowadzić ograniczenia w korzystaniu z technologii i robić regularne przerwy. Unikaj multitaskingu, bo przeskakiwanie między zadaniami obniża efektywność i prowadzi do szybszego wyczerpania energii mentalnej. Staraj się również unikać toksycznych sytuacji. Konflikty, negatywne relacje i stresujące środowisko wpływają de­strukcyjnie na nasz umysł.