Politechnika ma wieloletni plan inwestycyjno-remontowy

Politechnika Krakowska zaprezentowała swoje cele i priorytety w „Strategii rozwoju na lata 2026–2031”. Strategii towarzyszy wieloletni plan inwestycyjno-remontowy Politechniki Krakowskiej na lata 2025–2035. Został on opar­ty na szczegółowej inwentaryzacji zasobów uczelni i definiuje potrzeby infrastrukturalne oraz wskazuje konkretne ścieżki ich realizacji. Głównym celem jest znacząca poprawa jakości infrastruktury, ukierunkowana na potrzeby pracowników i studentów. Plan nie jest zamkniętym dokumentem — jest aktualizowany adekwatnie do zmian, potrzeb i możliwości uczelni, a informacje są na bieżąco przekazywane przez władze uczelni.

Posiadanie wieloletniego planu wyróżnia Politechnikę Krakowską na tle większości polskich uczelni. Jego wyjątkowość polega także na tym, że diametralnie zmienia dotychczasową praktykę planowania procesów inwesty­cyjnych lub remontowych. Jak wyjaśnia mgr inż. Agniesz­ka Kostecka-Stec, kanclerz uczelni:

— Do tej pory prace remontowe i inwestycyjne finansowano przede wszystkim z budżetów wydziałowych. Oznaczało to, że wydziały musiały najpierw samodzielnie wygospodarować środki, a dopiero potem mogły przystąpić do realizacji zadań. Takie działania były zazwyczaj punktowe i ograniczone do niezbędnego minimum. W tych realiach nie było szans na stworzenie politechnicznego »masterplanu« — spójnej koncepcji inwestycji, odpowiadającej na potrzeby całej uczelni.

Fundamentem planu jest dążenie do zapewnienia wszyst­kim pracownikom i studentom uczelni bezpiecznych i komfortowych warunków pracy, studiowania. Inwestycje infrastrukturalne przełożą się także na optymalizację organizacji pracy oraz procesu dydaktycznego. Pozyskane nowe przestrzenie pozwolą przeprowadzić konsolidację lokalową wydziałów i jednostek rozproszonych obecnie pomiędzy różnymi budynkami i kampusami. Wszelkie zmiany w tym zakresie będą poprzedzone szerokimi konsultacjami. Skala wyzwań pokazuje, że do dalszego rozwoju Politechniki niezbędne jest kompleksowe planowanie, w skali całej uczelni, a nie tylko w obrębie poszczególnych wydziałów. Wiąże się to z koniecznością centralizacji procesów zarządczych i obiegu informacji.

Drugim istotnym powodem powstania kompleksowe­go planu było to, że takie podejście daje długoterminowe korzyści — w perspektywie nawet dziesięcioleci — szybciej i niższym kosztem. Lepsze planowanie działań pozwala łączyć w obrębie jednej inwestycji różne prace modernizacyjne dotyczące np. instalacji przeciwpożaro­wej, poprawy dostępności czy efektywności energetycznej. Jak podkreśla mgr inż. Agnieszka Kostecka-Stec: — Dotychczasowe podejście punktowe było jedynym dostępnym, na jakie wydziały mogły sobie pozwolić. Gene­rowało ono dużo kosztów i działało w bardzo krótkiej perspektywie. Przykładem są doraźne remonty instalacji w jednej części pomieszczeń i pozostawianie problemu na później w drugiej.

Wraz z centralizacją zmienia się podejście do planowania. Agnieszka Kostecka-Stec zaznacza: —

Wydziały nie mogły sobie pozwolić finansowo, żeby samodzielnie działać na szerszą skalę. Ma to zmienić plan inwestycyjno-remontowy — odtąd wszystkie remonty lub inwestycje będą finansowane centralnie, ze środków uczelnianych.

Centralizacja ułatwi także zdobywanie dodatkowych, zewnętrznych środków w ramach inicjatyw Politechniki. Oprócz pożyczek i kredytów uczelnia będzie mogła łatwiej aplikować o środki bezzwrotne z różnych instytucji, w których często wymagana jest gotowość projektowa (posia­danie np. pozwolenia na budowę) już na etapie składania wniosku.

Punktem wyjścia opracowania planu inwestycyjnego jest określenie stanu aktualnego. Odbyło się to za sprawą dokładnej inwentaryzacji przez Dział Inwestycji wszystkich posiadanych przez Politechnikę obiektów. Proces objął kampus przy ulicy Warszawskiej, teren uczelni w Czyżynach, pałac w Łobzowie, budynek na ulicy Lea, kamienicę na Kanoniczej, halę sportową na ulicy Kamiennej, a także obiekty poza Krakowem: ośrodek żeglarski w Żywcu i willę w Zakopanem. Na podstawie analizy zgromadzonych danych można było zdefiniować potrzeby infrastrukturalne, niezbędne do realizacji głównych celów. Jak wyjaśnia rektor PK prof. Andrzej Szarata: —

W dotarciu do celu po­maga zdefiniowanie potrzeb infrastrukturalnych, czyli czego tak naprawdę potrzebujemy i co musimy zrobić, żeby praca i nauka były prowadzone komfortowo i bezpiecznie.

Bazując na wynikach inwentaryzacji, Dział Inwestycji przygotował szczegółowy plan wszystkich zadań przewidzianych do realizacji w formie harmonogramu rzeczowo-finansowego. Jest to lista zawierająca prawie 200 pozycji, których realizacja ma poprawić bezpieczeństwo, funkcjonalność, dostępność, komfort lub efektywność energetyczną. Są wśród nich wszelkie niezbędne zadania: poczynając od remontów toalet, poprzez realizowaną właśnie modernizację Biblioteki PK czy akademika na ulicy Bydgoskiej, a kończąc na budowie zupełnie nowego obiektu, jak siedziba Wydziału Informatyki i Matematyki. Każde z zadań ma indywidualny kosztorys, wahający się od kilkudziesięciu tysięcy złotych do 100 milionów złotych. Wyceny sporządzono z bezpiecznym naddatkiem, uwzględniono w nim inflację, a zwłaszcza rosnące koszty materiałów i robót budowlanych. W harmono­gramie nie podano terminów realizacji, a jedynie określono kolejność ważności zadań. Pozycje harmonogramu są podzielone na 3 grupy w zależności od ważności. Przyznanie najwyższego priorytetu oznacza przyznanie w najbliższym czasie środków na realizację — już posiadanych lub wkrótce dostępnych. Druga i trzecia grupa to pozycje, które będą realizowane w zależności od możliwości, z funduszy, które są dopiero w trakcie pozyskiwa­nia lub będą w przyszłości pozyskiwane.

Kluczowe miejsce w harmonogramie planu inwestycyjnego zajmuje kampus w Czyżynach. Przykładem inwestycji o najwyższym priorytecie jest nowy budynek w Czyżynach, zakupiony od firmy Comarch. Dwusegmentowy biurowiec z 2000 r. znajduje się przy ulicy Życzkowskiego, w bezpośredniej bliskości innych obiektów Politechniki na czyżyńskim kampusie. Uczelnia zyskuje dzięki temu 5 tys. metrów kw. powierzchni użytkowej w bardzo dobrym stanie i o wysokim standardzie. Po adaptacji zostanie ona przeznaczona do prowadzenia działalności naukowej i kształcenia studentów.

Sztandarowym zadaniem z priorytetowej grupy jest budowa nowej siedziby Wydziału Informatyki i Matematyki. Projekt koncepcji architektonicznej, energooszczędnego i przyjaznego środowisku budynku z nowocześnie wyposażonymi laboratoriami, salami i strefami pracy został wyłoniony w ubiegłym roku w konkursie SARP. Na ukończeniu jest projekt budowlany i na jego podstawie ma być uzyskane pozwolenie na budowę. Koszt inwestycji jest szacowany na około 100–110 milionów złotych. Jak mówi rektor PK prof. Andrzej Szarata: — Mamy zapewnione około 60–70 proc. środków. Resztę uzyskamy jeszcze w trakcie procesu inwestycyjnego. Rektor wyjaśnia, że choć taki model postępowania nie jest praktykowany przez prywatnych inwestorów, to jest specyficzny dla inwestycji w szkolnictwie wyższym.

Inwestycje na kampusie w Czyżynach nie ograniczają się do stworzenia nowoczesnego zaplecza naukowo-badawczego i edukacyjnego. Wysoką pozycję w harmonogramie zadań ma nowy Klub Studencki „Kwadrat 2.0”. Rektor PK prof. Andrzej Szarata podkreśla: — To obiekt, którego bardzo potrzebujemy, ponieważ budżet Politechniki zależy w głównej mierze od liczby studentów. Jeśli zacznie ubywać kandydatów na studia, a w konsekwencji studen­tów, przyniesie to uczelni poważne, negatywne skutki. Zadaniem nowego klubu jest podniesienie atrakcyjności studiów na Politechnice Krakowskiej i przyciąganie kandydatów bogactwem i jakością szeroko rozumianego życia studenckiego. „Kwadrat 2.0” ma funkcjonować na zasadach komercyjnych — zarabiać na siebie, bez obciążania uczelni kosztami inwestycyjnymi i eksploatacyjnymi. Rentowność ma zapewnić duża sala koncertowa na około 1000 osób, mniejsze sale konferencyjne i restauracja. „Kwadrat 2.0” będzie miejscem otwartym, znajdą się w nim także pomieszczenia dla mieszkańców i radnych dzielnicy XIV, sprzyjając integracji z sąsiadami. W podziemnej części przewidziana jest strzelnica, mogąca pełnić funkcję miejsca schronienia, co pozwoli ubiegać się o środki z Ministerstwa Obrony Narodowej. Obecne trwają wstępne prace koncepcyjne, projekt doce­lowy ma przygotować pro bono firma zewnętrzna, aż do etapu uzyskania pozwolenia na budowę.

Kolejny punkt planu dla kampusu w Czyżynach, który wzbogaca ofertę rekreacyjną dla studentów i pracowników, to wielofunkcyjna hala sportowa. Stoi ona wysoko na liście inwestycji, a szansę na realizację projektu może znacznie podnieść uzyskanie promesy z Ministerstwa Sportu na po­krycie połowy kosztów.

Politechnika Krakowska ma nie tylko ambitne plany budowlane. Są one harmonijnie zrównoważone przez szeroką integrację z naturą. Dzięki temu należący do Politechniki rozległy 50-hektarowy teren w Czyżynach stanie się niezwykłą, pełną precyzyjnie zaplanowanej zieleni „Doliną Innowacji”. Jeszcze w tym roku powstanie masterplan ekokampusu, przygotowany przez ekspertów uczelni. Po gruntownej metamorfozie będzie to przestrzeń przyjazna dla studentów i naukowców, otwarta także dla mieszkańców miasta. Będzie to wizytówka potencjału uczelni, która na Czyżynach ma ulokowane najnowocześniejsze strategiczne laboratoria, jak i wizytówka całego akademickiego Krakowa.

Przemiana już się zaczęła — zasiane są łąki kwietne, trawy ozdobne, zaczęły się nasadzenia drzew i krzewów. W przyszłości ma powstać zbiornik retencyjny, zbudowany za środki Urzędu Miasta Krakowa. Wokół niego powstaną alejki, ławki, które staną się zalążkiem otwartego dla wszystkich parku. Zbiornik pełnić będzie nie tylko funkcję retencyjną i rekreacyjną, ale także badawczą dla studentów i pracowników WIŚiE, monitorujących prze­pływy.

Zmiany będą obecne także na kampusie głównym. Już teraz prowadzony jest gruntowny remont Biblioteki PK. W rewitalizowanych zabytkowych murach powstaje nowoczesna placówka, umożliwiająca otwarty dostęp do zbiorów i zasobów. Będzie można z nich korzystać m.in. po­przez całodobową samoobsługową wypożyczalnię, także w czytelni, przestrzeniach do pracy czy coworkingu. Nowe instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne, sieciowe, oświetleniowe, przeciwpożarowe i sanitarne zapewnią najwyższy komfort i bezpieczeństwo, a montaż windy i likwidacja barier architektonicznych zagwarantuje pełną dostępność obiektu.

Spektakularne zmiany na kampusie Warszawska przyniesie realizacja strategicznego planu według założeń idei ekokampusu przyjaznego dla pracowników i studentów. Zakłada on przekształcenie obszaru wokół dziedzińca, wyznaczonego głównymi budynkami, w parkowo-ogrodową przestrzeń. Dużym wyzwaniem będzie wyprowadzenie ruchu i parkowania samochodów poza rewitalizowany obszar. Zwolniona z asfaltu i betonu przestrzeń zostanie wypełniona zielenią: 250 nowych drzew, prawie półtora hektara bioróżnorodnych krzewów i bylin, do tego trawniki z przeznaczeniem na funkcję rekreacyjną. W utrzymaniu zieleni pomogą instalacje do retencji wód opadowych i po­zyskiwania energii.

Reorganizacja przestrzeni wymusi duże zmiany w ruchu kołowym. Dotychczasowy wjazd będzie pełnić jedynie funkcję reprezentacyjną, a główną bramą wjazdową na kampus stanie się brama pomiędzy budynkiem WIiTCh a Laboratorium Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego. Aby zrekompensować zlikwidowane miejsca parkingowe, planowane są rozłożone na etapy kolejne inwestycje: budowa wielopoziomowego parkingu, a następnie garażu dla pojazdów służbowych.

Pierwsze piętro planowanego garażu dla pojazdów służbowych będzie przeznaczone na siedzibę centrum mo­nitoringu. To kluczowa inwestycja dla bezpieczeństwa na uczelni. Centrum monitoringu na Warszawskiej docelowo będzie obsługiwać wszystkie kampusy za po­mocą inteligentnych kamer i łączy światłowodowych. Zanim jednak powstanie centrum, monitoring będzie obsługiwany lokalnie na poszczególnych kampusach, obecnie trwa jego instalacja na osiedlu studenckim. Wraz z rozwojem monitoringu oraz działalnością Straży Akademickiej uczelnia ograniczy wykorzystanie zewnętrznych firm ochroniarskich.

Dbałość o jakość i bezpieczeństwo życia studenckiego na Politechnice Krakowskiej realizowana jest przez systematyczne podwyższanie standardu akademików. W budynku na ulicy Bydgoskiej trwa remont kapitalny, w wyniku którego powstanie najnowocześniejszy akademik w zasobach uczelni. Będzie w nim 200 miejsc w najwyższym standardzie, pod względem komfortu i bezpieczeństwa. Wysoki poziom wykończenia i wyposażenia pozwoli na pełnienie funkcji hotelu w okresie wakacyjnym, co wygeneruje dla uczelni dodatkowe dochody. W kolejce na remont czekają dwa akademiki na ulicy Skarżyńskiego — DS 2 i DS 3. Ich modernizacja ma podnieść bezpieczeństwo, w tym przeciwpożarowe; dostępność dla osób z niepełnosprawnościami oraz efektywność energetyczną. Polepszenie komfortu mieszkańców ma być osiągnięte m.in. przez zmniejszenie liczebności składów osobowych w pokojach oraz stworzenie wielofunkcyj­nych przestrzeni sprzyjających studiowaniu, integracji, współpracy i rekreacji.

Przedpole pałacu w Łobzowie przy ulicy Podchorążych będzie kolejnym, po parku w Czyżynach, przykładem udostępnienia rekreacyjnej przestrzeni mieszkańcom Krakowa. W ramach współpracy z Urzędem Miasta powstanie otwarty park publiczno-akademicki, nawiązujący układem do historycznego dziedzictwa renesansowych ogrodów królewskich. Inwestycja ma być sfinansowana z miejskich pieniędzy, a zadaniem Politechniki będzie jedynie zlikwidowanie ogrodzenia. Drugą nowością w Łobzowie będzie pawilon konferencyjno-wystawienniczy Wydziału Architektury na zapolu pałacu. Projekt zakłada stworzenie wielofunkcyjnego obiektu, opartego na prostej i lekkiej konstrukcji drewnianej, a więc relatywnie taniego i szyb­kiego w budowie.

Koszt zadań inwestycyjno-remontowych, ujętych w pla­nie, opiewa na prawie miliard złotych. Dochodzi do tego koszt gruntownej transformacji cyfrowej, przewidywany na kwotę 160 milionów złotych. Tyle jest wymagane do przejścia na nowy poziom infrastruktury informatycznej, niezbędnej do obsługi systemów zarządzania, finansowych i bezpieczeństwa. Kwoty robią wrażenie swą wysokością, ale rektor PK prof. Andrzej Szarata wyjaśnia: — Koszt planu rozłożony jest na 10 lat. Po przeliczeniu, średnie roczne kwoty wydatków na inwestycje nie są już tak astronomiczne, zwłaszcza w porównaniu do rocznego budżetu uczelni rzędu pół miliarda złotych.

Z ostrożnych szacunków wynika, że Politechnika w ciągu tych 10 lat będzie mieć do dyspozycji na planowe wydatki ponad pół miliarda złotych. Szacunki te są oparte na założeniu, że dotacje nie ulegną zmniejszeniu. Brakująca kwota 653 milionów złotych ma pochodzić z zewnętrznych źródeł. Jednym z nich, uwzględnionych w planie, są fundusze z KPO. Obecnie procedowane są dwa wnioski o finansowanie w ramach programów „Zielona Transformacja Miast” oraz „Cyfrowa Transformacja”. Zostały złożone do Banku Gospodarstwa Krajowego, a ich weryfikacja jest na etapie końcowym. Trzecim źródłem finansowania, o które uczelnia aplikuje, są kredyty. Po weryfikacji dostępnych ofert linii kredytowych jako najkorzystniejszą wyłoniono propozycję Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Jak zaznacza rektor PK prof. Andrzej Szarata: —

Wzięcie kredytów nie jest jeszcze przesądzone — nie ma jeszcze podjętej decyzji przez Senacką Komisję Budżetu i Finansów ani kredytodawcę. Wszelkie decyzje będziemy podejmować w sposób jawny, wcześniej zwracając się o opinię Senatu PK.

Dywersyfikacja źródeł finasowania może znacznie przyspieszyć ścieżkę realizacji inwestycji, co pozwala obniżyć koszty wynikające z inflacji. Jest jeszcze inna wymierna korzyść z aktywnego inwestowania, o której wspomina rektor PK prof. Andrzej Szarata: — Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznaje pieniądze uczelniom w lipcu, w sierpniu. Są to kwoty rzędu kilkunastu, nawet kilkudziesięciu milionów złotych, jednak dotacje są obwarowane wymogiem rozliczenia do końca roku. To krótki czas na wykorzystanie, wymagane jest więc wcześniejsze przygotowanie inwestycji, by była gotowa na przyjęcie i rozliczenie dotacji.

Należy pamiętać, że ograniczeniem w prowadzeniu wielu inwestycji jednocześnie są nie tylko dostępne środki finansowe, ale też zasoby kadrowe, niezbędne do efektywnej obsługi i zarządzania tymi procesami. Dlatego harmonogram wieloletniego planu inwestycyjno-remontowego ustala optymalną kolejność zadań, dobraną ze względu na priorytety i możliwości finansowo-organizacyjne. Minimalizuje to ryzyko zamrożenia środków w przedłużających się przedsięwzięciach.