W październiku 2025 r. razem z naszymi absolwentami obchodziliśmy jubileusz 25-lecia kierunku architektura krajobrazu, założonego na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Ćwierć wieku edukacji stanowi kontynuację długiej tradycji badań i projektowania w tym zakresie.
Fot.: Jan Zych
Rok 2025 był dla nas szczególny, był też wyjątkowy dla profesji architekta krajobrazu w Polsce. Kierunek, prowadzony przez Katedrę Architektury Krajobrazu PK, uzyskał tytuł najlepszego w Polsce w rankingu „Perspektyw”. Po latach wróciliśmy na pierwszą pozycję. Architektura krajobrazu przyciągała wielokrotnie uwagę sukcesami, które polscy projektanci odnosili na świecie. W to pasmo osiągnięć wpisali się również studenci i absolwenci PK, zdobywając nagrody w kraju i za granicą. Dość wspomnieć drugą nagrodę Katarzyny Jamioł w prestiżowym międzynarodowym konkursie World Landscape Architecture (w kategorii Concept-large design) czy główną nagrodę Tomasza Jaroga w konkursie Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki „Przestrzeń wspólna jest wartością”.
Obecność naszych studentów i absolwentów wśród laureatów prestiżowych wydarzeń w Polsce, ale i na świecie, stanowi potwierdzenie ugruntowanej marki krakowskiej szkoły architektury krajobrazu. To wynik wspólnego zaangażowania pracowników, tworzących obecny zespół katedry, jak i nestorów kierunku i jego założycieli.
Kierunek został uruchomiony 25 lat temu. Jako pierwszy w Europie Wschodniej, wspólnym staraniem Stowarzyszenia Architektury Krajobrazu (wówczas Stowarzyszenia Zieleń Polska) oraz Instytutu Architektury Krajobrazu PK, uzyskał międzynarodową akredytację IFLA Europe w 2010 r. Warto wspomnieć prof. Aleksandra Böhma, ówczesnego dyrektora instytutu oraz Marcina Gajdę, prezesa stowarzyszenia. Rekomendowany przez IFLA Europe program nauczania powstał na bazie współpracy międzynarodowej i opiera się na najnowszych metodach kształcenia, zorientowanych wokół przedmiotu głównego, jakim jest projektowanie zintegrowane. Można powiedzieć, że system ten już 25 lat temu wdrożył tak popularną dziś metodę PBL (Project Based Learning).Kierunek architektura krajobrazu reprezentuje wielowątkowe podejście do projektowania przestrzeni. Oprócz typowego dla architektury podejścia artystyczno-technicznego zawiera w sobie równoważne z nimi podejście przyrodnicze. Absolwent jest inżynierem, ma opanowany język inżynierski, co daje mu podstawy do efektywnej współpracy z reprezentantami innych branż. Posługuje się tym samym technicznym podejściem, dzięki czemu łatwo włącza się w proces projektowy i budowlany. Ta podstawa wielodyscyplinarnej współpracy w złożonych zespołach jest jednym z atutów kształcenia na Politechnice. Z uwagi na kształcenie na Wydziale Architektury w Krakowie edukacja wyrasta z dorobku naszych mistrzów, którzy pracowali na Wydziale i ukształtowali charakterystyczne architektoniczne podejście do krajobrazu. Silnie akcentuje ono zagadnienia formalne, kontekst kulturowy przy jednoczesnym uwzględnieniu uwarunkowań środowiskowych. Twórcy krakowskiej szkoły architektury krajobrazu, wśród nich Zygmunt Novák, Gerard Ciołek, Janusz Bogdanowski, Maria Łuczyńska-Bruzda, byli naukowcami, ale równocześnie praktykami. To na naszej uczelni powstały kiedyś pierwsze koncepcje planów ochrony parków narodowych i krajobrazowych, karty wsi, katalogi form budownictwa, koncepcje wpisu krajobrazów zabytkowych na listę UNESCO czy idea parku kulturowego. Dzisiaj z kolei tworzone są i wdrażane projekty ochrony i zagospodarowania krajobrazów inżynieryjnych, rewitalizacji, regeneracji ekosystemów. Dzięki temu, że studenci mają kontakt z doświadczoną kadrą nasz kierunek charakteryzuje wysoki walor naukowy i praktyczny.
Nie tylko tradycja buduje rangę kierunku. Wyzwania, które stoją przed współczesnym kształtowaniem przestrzeni, nadają architekturze krajobrazu coraz większe znaczenie. Zielona infrastruktura, świadome kształtowanie mikroklimatu w miastach czy zazielenianie ulic i placów, to tylko niektóre współczesne potrzeby, wymagające interdyscyplinarnego podejścia do projektowania. Zarówno historia naszego kierunku, jak i współczesne wyzwania wskazują na to, że wyobraźnia krajobrazowa jest i będzie nam bardzo potrzebna.
Dr hab. inż. arch. Urszula Forczek-Brataniec, prof. PK jest prodziekanem Wydziału Architektury PK.