Prelekcje organizowane wspólnie przez Politechnikę Krakowską i Krakowskie Stowarzyszenie Edukacji „Ekonomed” poruszają ważne społecznie tematy i gromadzą wielu słuchaczy. Tym razem wykłady na temat ratowania życia i zdrowia wygłosili wybitni lekarze.
Współczesne możliwości leczenia udaru mózgu przedstawiła 25 lutego prof. dr hab. n. med. Agnieszka Słowik. Prelegentka jest wybitną specjalistką w zakresie leczenia chorób naczyniowych mózgu, autorką 760 publikacji naukowych z tej dziedziny i laureatką „Lauru Jagiellońskiego”. Kieruje Oddziałem Klinicznym Neurologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Jej osiągnięcia przybliżył słuchaczom prof. Stanisław Kwiatkowski, zaś prezes stowarzyszenia „Ekonomed” Piotr Drążkiewicz zaprosił na kolejne wykłady z cyklu.
Fot.: Jan Zych
Prof. A. Słowik omówiła sposoby rozpoznania pierwszych objawów, które bywają lekceważone. Podkreśliła, że w Polsce dokonał się ogromny postęp — dysponujemy rozbudowanym systemem opieki udarowej, na który składają się 183 oddziały udarowe i 28 nadrzędnych centrów udarowych. Zaawansowane metody diagnostyczne i leczenie przyczynowe mogą znacznie ograniczyć skutki udaru, jednak muszą być zastosowane w bardzo krótkim czasie, od razu po wykryciu pierwszych objawów. Kluczowe jest więc ich rozpoznanie i szybki transport — nawet helikopterem — do placówki specjalizującej się w leczeniu schorzenia. Standardową procedurą jest tomografia komputerowa, która pozwala ocenić rodzaj i zakres zmian (wyróżnia się trzy rodzaje udarów: niedokrwienny, krwotoczny i żylny i każdy wymaga odmiennych metod leczenia), a technologia Rapid, dzięki użyciu kontrastu, zwiększa precyzję diagnozy, więc szybkość i pewność podejmowania decyzji. Obszerne wieloletnie statystyki pokazują, że istnieje korelacje pomiędzy wiekiem i płcią, i że wzrasta skuteczność leczenia pacjentów dotkniętych udarami, w tym leczonych przyczynowo trombolizą lub trombektomią. Znaczny jest też spadek śmiertelności z powodu udaru (obecnie na poziomie Szwajcarii), choć dostrzega się regionalne różnice w stopniu wykorzystania nowoczesnego leczenia i opieki. W wykładzie, jak i w dyskusji, która się po nim wywiązała, wybrzmiał temat zdrowego trybu życia, profilaktyki i leczenia chorób zwiększających ryzyko udaru.
11 marca można było z kolei wysłuchać wykładu Krzysztofa Boczara pt. „Co nowego w elektroterapii. Bezelektrodowa stymulacja serca. Zapobieganie nagłemu zgonowi sercowemu”.
Dr hab. n. med.Krzysztof Boczar kieruje Kliniką Elektrokardiologii, działającą na bazie Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w ramach Instytutu Kardiologii UJ CM. Jest to referencyjny ośrodek leczenia zaburzeń rytmu serca, realizujący najbardziej zaawansowane procedury. Rocznie wykonuje się tu prawie 1600 skomplikowanych zabiegów (m.in. implantacje rozruszników, kardiowerterów, resynchronizacje i ablacje) oraz udziela ponad 12 tys. konsultacji. Prelegenta przedstawił Janusz Madej (wiceprezes Stowarzyszenia „Ekonomed”). Było to drugie wystąpienie K. Boczara na PK, poprzednie odbyło się dwa lata temu.
Fot.: Jan Zych
Elektroterapia wykorzystuje prąd elektryczny do stymulacji serca oraz zwalczania arytmii, zapobiegając niewłaściwej akcji serca lub jej ustaniu. Obecne trendy skupiają się na rozwoju bezelektrodowej stymulacji fizjologicznej. To innowacyjna metoda, w której prąd pobudza bezpośrednio naturalny układ przewodzący serca, zapewniając rytm pracy maksymalnie zbliżony do fizjologicznego. Równolegle rozwija się długotrwałe monitorowanie serca, kluczowe m.in. w diagnostyce omdleń oraz poszukiwaniu przyczyn udarów mózgu.
Krzysztof Boczar przypomniał historię rozwoju elektrokardiologii od lat 50. XX w., kładąc nacisk na skok technologiczny, szczególnie w dziedzinie miniaturyzacji, możliwości sterowania i komunikacji urządzeń. Historycznym momentem dla zespołu krakowskiej kliniki było pierwsze w Polsce (równolegle z kliniką w Poznaniu) wszczepienie nowego, bezelektrodowego stymulatora dwujamowego we wrześniu 2024 r. Miniaturowe urządzenia bezelektrodowe (o średnicy poniżej 7 mm) są wkręcane bezpośrednio w mięsień sercowy, bez konieczności wprowadzania tradycyjnych elektrod przez naczynia żylne. Miniaturyzacja pozwala na podskórne lub podmostkowe wszczepienie kardiowertera-defibrylatora, niemal bez widocznych blizn. Kardioneuroablacja, stosowana w ośrodku od 2018 r., polega z kolei na usunięciu nadreaktywnych splotów nerwowych u pacjentów cierpiących na groźne omdlenia odruchowe. Często pozwala to uniknąć implantacji rozrusznika. Prelegent omówił i inne zastosowania ablacji do leczenia arytmii, jak ablacja elektroporacją (wykorzystująca pulsacyjne pole elektryczne m.in. w leczeniu migotania przedsionków) oraz innowacyjna cewnikowa ablacja laserowa, pozwalająca bezpiecznie usunąć zdegradowane elektrody, które z czasem obrosły tkanką bliznowatą.
Fot.: Jan Zych
Ważnym tematem wykładu była cyfryzacja opieki nad pacjentem. Wszczepialne rejestratory arytmii, stymulatory i kardiowertery przekazują zdalnie dane do centrum monitorowania. Analizujące je algorytmy sztucznej inteligencji potrafią zredukować liczbę fałszywych alarmów, zachowując przy tym czułość na poziomie 99–100 proc. Dzięki temu lekarze mogą znacznie wcześniej wykryć potencjalne problemy (np. zbliżającą się niewydolność serca), prowadzić zdalną kontrolę i zmniejszyć liczbę rutynowych wizyt pacjentów w klinice.
Wykład był bogato ilustrowany zdjęciami, grafikami 3D oraz animacjami, dzięki czemu wszyscy mogli zrozumieć zasady działania niezwykłych, ratujących życie technologii.
Gospodarzem obu spotkań, które odbyły się w pawilonie konferencyjno-wystawowym PK „Kotłownia” przy ulicy Warszawskiej 24, był rektor Politechniki Krakowskiej, prof. Andrzej Szarata.