Prof. Ryszard Tadeusiewicz doctorem honoris causa Politechniki Krakowskiej

Godność doctora honoris causa Politechniki Krakowskiej otrzymał wybitny uczony, cieszący się autorytetem w środowisku naukowym w kraju i za granicą, specjalista w zakresie automatyki i robotyki, informatyki oraz biocybernetyki i inżynierii biomedycznej, rektor kilku kadencji Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie — profesor Ryszard Tadeusiewicz. Uroczystość nadania tytułu odbyła się 27 lutego w auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Uczestników uroczystego posiedzenia Senatu Aka­demickiego powitał rektor Politechniki Krakowskiej prof. Andrzej Szarata. Przebieg postępowania w sprawie nadania godności doktora honorowego PK przedstawił dziekan Wydziału Informatyki i Matematyki Politechniki Krakowskiej dr hab. inż. Paweł Pławiak, prof. PK.

Poinformował, że z wnioskiem o nadanie tytułu wystąpili profesorowie: Paweł Ocłoń, Sławomir Grądziel, Tadeusz Tatara, Jerzy Sładek, Wladimir Mitiuszew, Krzysztof Kluszczyński oraz Marcin Banach. Wniosek przedstawiono rek­torowi PK prof. Andrzejowi Szaracie 20 grudnia 2024 r., zaś 26 lutego 2025 r. Senat PK podjął uchwałę w sprawie przeprowadzenia postępowania o nadanie tytułu doctora honoris causa. Na promotora wniosku o nadanie godności Senat PK wskazał 25 marca 2025 r. prof. Błażeja Skoczenia, a o opinie zwrócił się do Politechniki Łódzkiej oraz Politechniki Gdańskiej. Recenzentami zostali — prof. Paweł Strumiłło z Politechniki Łódzkiej i prof. Bożena Kostek z Politechniki Gdańskiej. Swe poparcie Senat Politechniki Łódzkiej wyraził 18 czerwca 2025 r., a Senat Politechniki Gdańskiej — 22 października 2025 r. W wyniku przepro­wadzonego postępowania Senat PK 26 listopada 2025 r. podjął decyzję o nadaniu prof. Ryszardowi Tadeusiewiczo­wi tytułu doctora honoris causa.

Laudację wygłosił prof. Błażej Skoczeń. Podkreślił, że prof. Ryszard Tadeusiewicz należy do grona najwybit­niejszych i najbardziej wpływowych naukowców w swojej dziedzinie, a jego osiągnięcia mają charakter pionierski i wywarły trwały wpływ na rozwój nauki. „Ucieleśnia wzo­rzec uczonego, łączącego twórczą odwagę badawczą z odpowiedzialnością za kierunki naukowo-technologicznego rozwoju współczesnego świata. Jest jednym z filarów nauk inżynieryjno-technicznych w Polsce i na świecie” — mówił.

Łaciński tekst dyplomu doktorskiego odczytała prorektor ds. nauki dr hab. inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik, prof. PK. Dyplom wręczył rektor Politechniki Krakowskiej prof. Andrzej Szarata, który jako pierwszy złożył prof. Ryszardowi Tadeusiewiczowi gratulacje. Zabrzmiała pieśń „Gaudeamus igitur” w wykonaniu Aka­demickiego Chóru PK.

Zebrani w auli Collegium Novum mieli możność zapoznać się z wykładem wygłoszonym przez nowego doktora honorowego PK. Tytuł wystąpienia brzmiał: „Jak medycyna połączyła się z techniką i co z tego wynikło”. Autor przywołał kilka faktów z wczesnej historii medycyny, przypomniał o rozwoju jej naukowych podstaw w XIX w. i XX w., opartych na osiągnięciach biochemii, ale i spostrzeżeniu, że to „mechanizm”, który można badać i, co ważne, wspomagać narzędziami technicznymi. Odnosząc się do demograficznych prognoz i obaw wynikających z faktu starzenia się społeczeństwa, ale i niepokojących statystyk o braku lekarzy i kurczeniu się dostępności do opieki medycznej, uznał, że pomóc może tylko dobre nasycenie placówek medycznych nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi.

Podczas uroczystości prof. Ryszardowi Tadeusiewiczowi towarzyszyli członkowie rodziny — jego małżonka Małgorzata Tadeusiewicz, a także córka Joanna Szaleniec, zięć i wnuczka. Licznie przybyli przedstawiciele AGH: rektor prof. Jerzy Lis oraz prorektorzy obecnej kadencji, a także dziekani wydziałów i pracownicy uczelni. Obecni byli przedstawiciele krakowskich uczelni — Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej, Uniwersytetu Rolniczego, jak również prof. Jan Ostrowski, prezes Polskiej Akademii Umiejętności, prof. Barbara Bilińska, wiceprezes Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i Ewa Mańkiewicz-Cudny, prezes Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT. Społeczność Politechniki Krakowskiej reprezentowali członkowie Se­natu PK, m.in. dziekani i prodziekani, a także rektorzy po­przednich kadencji, profesorowie: Kazimierz Flaga, Marcin Chrzanowski, Kazimierz Furtak i Jan Kazior.

Druga część uroczystości odbyła się na Politechnice Kra­kowskiej. W holu budynku głównego PK przy ulicy Warszawskiej 24 odsłonięto pamiątkowy napis informujący o 48. doctorze honoris causa PK, po czym goście spotkali się z uhonorowanym w Sali Senackiej PK.

Ryszard Tadeusiewicz urodził się w 1947 r. w Środzie Śląskiej. Studia ukończył w 1971 r. na Wydziale Elektrotechni­ki Górniczej i Hutniczej w Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Pracę doktorską pt. „Wybrane zagadnienia rozpoznawania obrazów dźwiękowych” obronił w 1975 r. (promotorem w przewodzie doktorskim był doc. Antoni Pach — twórca polskiej telekomunikacji). W 1976 r. podjął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie, jednak ich nie ukończył, ale zainteresowanie medycyną przyniosło owoce na styku nauk technicznych i medycznych. Studiował również metody matematyczne i informatyczne w ekonomii. Stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie automatyki uzyskał w 1980 r. na podstawie rozprawy habilitacyjnej pt. „Głosowa łączność człowieka z maszyną cyfrową”. Tytuł profesora nadzwyczajnego nadano mu w 1986 r., a profesora zwyczajnego nauk tech­nicznych — w 1991 r.

Swoją drogę zawodową rozpoczął w 1971 r. w Akademii Górniczo-Hutniczej. Na tej uczelni pracuje po dziś dzień. Był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Biocyberne­tyki (1974–1982), wicedyrektorem Instytutu Automatyki, Inżynierii Systemów i Telekomunikacji (1980–1988), kie­rownikiem Zakładu Biocybernetyki (1980–1992), kierowni­kiem Katedry Automatyki i Laboratorium Biocybernetyki w tej Katedrze (1997 r.). W 1996 r. powierzono mu funkcję prorektora AGH ds. nauki, a w 1998 r. został wybrany na rektora uczelni; reelekcję uzyskał w 1999 r. i w 2002 r. (urząd sprawował do 2005 r.). Jako rektor AGH został wybrany na członka prezydium Konferencji Rektorów Aka­demickich Szkół Polskich (KRASP) i na przewodniczące­go Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych (KRPUT).

Działalność naukową prof. Ryszarda Tadeusiewicza wyróżnia podejście interdyscyplinarne. Prowadzi badania nad cybernetycznym modelowaniem systemów biologicznych, zagadnieniami biocybernetyki i inżynierii biomedycznej, zastosowaniami sztucznych sieci neuronowych. Uważany jest za prekursora aż 6 nowych kierunków badawczych w Polsce. W dorobku ma ponad 1400 prac naukowych (publikował w periodykach naukowych w kraju i za granicą; prezentował je na ponad 300 konferencjach nauko­wych). Jest autorem 128 monografii naukowych i innych książek, m.in. cenionych i wznawianych podręczników, 12 książek popularnonaukowych. W przypadku 68 monografii wieloautorskich pełnił rolę redaktora.

Wniósł ogromny wkład w kształcenie nowych kadr naukowych: wypromował 76 doktorów, zrecenzował 361 rozpraw doktorskich, pełnił rolę recenzenta w 181 przewodach habilitacyjnych oraz opiniował 168 wniosków o tytuł profesora. Jest cenionym wykładowcą.

Od ponad 30 lat jest niestrudzonym popularyzatorem nauki, swoje popularnonaukowe felietony prezentuje m.in. w prasie, w Internecie i w rozgłośniach radiowych (Radio Kraków, RMF Classic). Został wyróżniony tytułem Mistrza Mowy Polskiej (2002 r.) i Popularyzatora Nauki (2018 r.).

Angażował się w działalność licznych gremiów naukowych: zasiadał w Komitecie Badań Naukowych I i II kadencji (1990–1997), także w późniejszej Radzie Nauki w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego; był członkiem Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (2003–2015). Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności (od 1998 r.; w 2003 r. był zało­życielem Komisji Nauk Technicznych i jej pierwszym przewodniczącym) oraz członkiem Polskiej Akademii Nauk (od 2002 r. — członek korespondent, od 2013 r. — członek rzeczywisty). Pełnił funkcję prezesa Krakowskiego Oddziału PAN (2010–2015). Jest członkiem zagranicznym Rosyjskiej Akademii Nauk Przyrodniczych oraz tytularnym Europejskiej Akademii Nauk, Sztuki i Literatury (Académie Européenne des Sciences, des Arts et des Letters). W 2006 r. został wybrany na przewodniczącego Poland Chapter IEEE Computational Intelligence Society — polskiego oddziału Stowarzy­szenia Inteligencji Obliczeniowej. Honorowy prezes Polskiego Stowarzyszenia Sztucznej Inteligencji, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Sieci Neuronowych, czło­nek honorowy Polskiego Towarzystwa Informatycznego (jeden z założycieli w 1981 r.).

Laureat wielu nagród. Odznaczony: Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą OOP. Jak dotąd doktorat honorowy przyznało mu 15 uczelni, w tym Politechnika Krakowska.

Prof. Ryszard Tadeusiewicz od kilkudziesięciu lat współ­pracuje z Politechniką Krakowską. Wspierał uczelnię w kształtowaniu i promowaniu młodych kadr — kilku pokoleń pracowników naukowych PK, a także w inicjowaniu i rozwijaniu kierunków badawczych oraz kierunków kształcenia, m.in. w zakresie sieci neuronowych, elektrotechniki i informatyki. Jako rektor AGH przyczynił się też do wzmocnienia dobrych relacji pomiędzy obydwoma uczelniami, jednocząc środowisko akademickie. Przez wiele lat współpracował z Kolegium Redakcyjnym „Zeszytów Historycznych Muzeum PK” w trosce o upowszechnianie dorobku inżynierskiego Tadeusza Kościuszki, patrona PK.

|R., K.T.|