Międzynarodowy projekt SUCReD — „Scaling up Commercialization of Research and Development”, realizowany na Politechnice Krakowskiej, jest już na finiszu. Właśnie upływają dwa lata od chwili, kiedy Politechnika Krakowska jako lider konsorcjum została laureatem konkursu w programie „Partnerstwo w zakresie współpracy w szkolnictwie wyższym” (KA220-HED), ogłoszonym przez Narodową Agencję Programu ERASMUS+ i Europejskiego Korpusu Solidarności Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Partnerami w tym konsorcjum są: polska spółka CREATEHUB Sp. z o.o., Uniwersytet w Janinie i KINNO Innovation Intermediaries Sp. z o.o. (Grecja) oraz Uniwersytet w Târgu Mureș i ICEBERG Plus (Rumunia).
Fot.: Ze zbiorów CTT PK
Celem projektu było stworzenie programu edukacyjnego, szerzącego wiedzę w zakresie praw autorskich, ochrony własności intelektualnej, innowacyjności prac badawczych i komercjalizacji ich wyników. W efekcie opracowano ogólnodostępny kurs e-learningowy. Przygotowano go w formie prezentacji, które dotyczą wymienionych zagadnień nie tylko w ujęciu teoretycznym, ale odnoszą się do kwestii ich praktycznego zastosowania. Kurs dostępny jest aktualnie w języku angielskim, a docelowo zostaną opracowane także inne wersje językowe: polska, rumuńska i grecka. Zadbano również o osoby, które mają ograniczenia w czytaniu: pokazowi slajdów towarzyszy odczytywanie tekstu przez lektora.
Kurs opiera się na autorskim programie szkoleniowym, stworzonym przez Zespół ds. Komercjalizacji Centrum Transferu Technologii PK. Autorzy dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem dotyczącym całego procesu komercjalizacji, a informacje są prezentowane w sposób wyczerpujący. Z tego powodu kurs jest dość obszerny, pod pewnym względem nawet wymagający. Składa się z pięciu wyodrębnionych tematycznie części, które ułożono tak, by zdobyta wiedza była pomocna podczas zapoznawania się z kolejną partią materiału. Szkolenie może być niezwykle przydatne dla osób, które rozpoczynają lub prowadzą badania albo wdrażają innowacje we współpracy z innymi podmiotami.
Od pomysłu do rynku — praktyczna wiedza w pięciu krokach
Część pierwsza kursu dotyczy zagadnień zarządzania własnością intelektualną. Dzięki niej można poznać definicje własności intelektualnej i dowiedzieć się, co odróżnia dobra konkurencyjne od niekonkurencyjnych oraz materialne od niematerialnych. Pokazane zostały różne metody ochrony własności intelektualnej, zasady zarządzania nią na uczelniach wyższych oraz drogi jej upowszechnienia do zastosowania przez społeczeństwo.
Kolejno omówione zostały zagadnienia potencjału rynkowego wyników badań naukowych i aplikacyjnych. Autorzy kursu zgłębianie tego obszaru wiedzy proponują rozpocząć od analizy stanu techniki, trendów rynkowych, gdyż pozwala to ocenić innowacyjność pomysłów badawczych i ich przydatność. Potencjał rynkowy danego rozwiązania poznaje się poprzez badanie potrzeb grupy jego odbiorców oraz poprzez porównywanie z konkurencyjnymi, funkcjonującymi już rozwiązaniami. Atrakcyjność pomysłu nie stanie się przecież siłą napędową komercjalizacji, jeśli potencjalnych nabywców nie będzie stać na zakupienie produktu.
Dopiero gdy uzyskamy tę bazową wiedzę z zakresu ochrony własności intelektualnej i wymagań rynku, możemy skupić się na procesie komercjalizacji. A to nic innego jak skomplikowana, czasochłonna i kapitałochłonna gra zespołowa, w którą angażuje się wielu uczestników z różnych obszarów gospodarki. Warto pamiętać, że efektem dobrze rozegranego meczu jest wprowadzenie wyników badań na rynek i ich wdrożenie, czyli praktyczne zastosowanie. W tej części kursu zostaną zaprezentowane różnice między komercjalizacją pośrednią i bezpośrednią, rodzajami umów, ale też zasady optymalnego kształtowania strategii.
Istotna w procesie komercjalizacji jest współpraca pomiędzy światem biznesu i nauki. To wyzwanie, wszak bez partnerów po stronie wdrażającej, czyli w przedsiębiorstwach, nie ma komercjalizacji. Ta część szkolenia pomaga zrozumieć, jaką wartość dodaną w procesie komercjalizacji wypracowuje zespół badawczy, a jaką — partner przemysłowy, i jak strony powinny współdziałać, aby stać się niczym „dwie połówki jabłka” i osiągnąć sukces w urynkowieniu wyników badań poprzez dostarczenie konsumentom pożądanego rozwiązania. W rozwiązywaniu tej łamigłówki przydaje się analiza SWOT — sprawdzone, ponadczasowe narzędzie do pozycjonowania produktu na podstawie jego mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń, stwarzanych przez otoczenie, w którym się działa.
Czego jeszcze można się dowiedzieć? Na przykład: w jaki sposób wycenić wartość własności intelektualnej i przygotować ofertę technologiczną atrakcyjną dla wybranego odbiorcy i dlaczego niektóre elementy agendy badawczej mają wpływ na atrakcyjność rynkową wyników badań. Pokazano też, w jaki sposób dotrzeć do danych o rynku oraz w jakim zakresie brokerzy innowacji mogą wesprzeć zespoły badawcze. Kurs prowadzi przez zagadnienie utrzymania wypracowanych efektów, ucząc, że kontynuacja współpracy z partnerami biznesowymi także po zakończeniu projektu jest jednym z elementów strategii skutecznej komercjalizacji.
Wiedzę zaprezentowaną w głównych modułach kursu uzupełniono o specyficzne dla prac badawczo-wdrożeniowych elementy zarządzania projektem, np/ jak oceniać poziomy gotowości technologicznej TRL (przysparza to trudności ze względu na mnogość funkcjonujących interpretacji). Problem został przybliżony w odniesieniu do różnych branż poprzez przykłady badań, które różnią się stopniem zaawansowania. Przedstawiono metody szacowania technicznego kosztu wytworzenia produktu w skali testowej oraz jak go odnieść do warunków rynkowych i wykorzystać w planowaniu produkcji. Umiejętność analizowania ryzyka, występującego w różnych fazach projektu, ma pomóc w szacowaniu jego potencjalnego wpływu na przebieg procesów komercjalizacji i wdrożenia wyników badań. Spróbujemy nauczyć, w jaki sposób minimalizować jego skutki.
Pod względem formalnym każdy z modułów kursu kończy test sprawdzający zdobytą wiedzę. Należy odpowiedzieć na kilka prostych pytań, aby korzystać z kolejnych części kursu. Ponieważ treść kursu została ułożona w sposób sekwencyjny, nie ma możliwości zmiany kolejności przerabianych modułów. Natomiast można się z nim zapoznawać bez ograniczeń czasowych — każdy uczestnik szkolenia poświęci więc na przerobienie poszczególnych modułów tyle czasu, ile potrzebuje, aby zaliczyć test i przejść do kolejnych treści.
Wsparcie na co dzień
SUCReD może być narzędziem wspomagającym rozwój uczelni w kierunku kształcenia projektowego i komercjalizacji. Konsultacje przeprowadzone niedawno przez Zespół ds. Opracowania Strategii PK wykazały, że istnieje zapotrzebowanie na wiedzę z zakresu komercjalizacji i zarządzania własnością intelektualną.
Każdy naukowiec, który zwróci się do Zespołu ds. Komercjalizacji w CTT PK z prośbą o wsparcie, otrzyma pomoc ekspercką. Zespoły prowadzące prace badawcze mogą liczyć na pomoc w:
- przygotowaniu wniosków wdrożeniowych w zakresie aspektów rynkowych,
- opracowaniu zindywidualizowanych ofert,
- rozmowach z partnerem biznesowym,
- weryfikacji umów dotyczących współpracy z biznesem, w tym ochrony własności intelektualnej,
- określeniu potencjału rynkowego
- rozwiązywaniu każdego problemu, który pojawi się na ich drodze do komercjalizacji i współpracy z biznesem, a przede wszystkim w doborze ścieżki komercjalizacji.
Włączenie wiedzy na temat zasad prowadzenia prac rozwojowych i komercjalizacji do programu kształcenia doktorantów jest warunkiem koniecznym realizacji priorytetu III „Strategii rozwoju Politechniki Krakowskiej na lata 2026–2031”, określonego jako intensyfikacja transferu wiedzy i technologii do otoczenia społeczno-gospodarczego.
„Wdrożenie zaczyna się od pomysłu, czyli badania rynku”
— radzą naukowcy, którzy mają na koncie udane wdrożenia rozwiązań opracowanych w trakcie swoich badań naukowych. Ta wypowiedź świadczy o tym, że wiedza na temat komercjalizacji jest nieodzowna. Przygotowany przez Zespół ds. Komercjalizacji CTT PK wraz z partnerami kurs e-learningowy jest pierwszym krokiem, by ją zdobyć.
Kurs jest dostępny na platformie https://sucred.thinkific.com i stanowi wersję demonstracyjną, testowaną przed dopracowaniem ostatecznej formy. Wersja finalna uwzględni opinie uczestników rundy testowej, po czym kurs zostanie przetłumaczony na język polski i będzie dostępny dla każdego użytkownika Internetu w formule licencji otwartej (Open Access). Aby z niego skorzystać, wystarczy się zalogować. Całą społeczność Politechniki Krakowskiej zapraszamy do zapoznania się z tą wersją i prosimy o dzielenie się z nami uwagami za pomocą formularza dostępnego na platformie.
